OY KULLANMAMAK SUÇ MU?
Oy kullanma hakkı on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşına verilmiştir. Bu nedenle seçmen kütüğüne kaydı ve sandık listesinde oy kullanma yeterliliği bulunduğu halde seçimlere geçerli mazereti olmaksızın katılmayanlar Yüksek Seçim Kurulu’nca ilçe seçim kurulu başkanı tarafından cezalandırılır.
Oy kullanmama cezası 2972 Sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun hükümleri gereğince seçmen kütüğüne kaydı ve sandık listesinde oy kullanma yeterliliği bulunduğu halde belediye seçimlerine meşru mazereti olmaksızın katılmayanlar için ilçe seçim kurulu başkanı tarafından verilen 200 000 (iki yüz bin)
lira para cezasıdır.
Oy kullanmama cezası, cezaya dair tebligat geldikten sonra Maliye Bakanlığı gişelerinden ya da PTT gibi kurumlar aracılığıyla ödenmektedir. Ayrıca cezaya dair tebligat içeriğinde de nasıl ve nereye ödeneceğine dair bilgi bulunmaktadır.
Nerede oy kullanılacağını sandık seçmen listeleri kesinleştikten sonra seçmen kaydı sorgulaması yaparak öğrenebilirsiniz. Seçmen kaydı sorgulaması:
- E-Devlet üzerinden
- Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı’nın “Seçmen Sorgulama Mobil Uygulaması”
üzerinden
- 444 9 975 numaralı Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı Çağrı Merkezi aracılığıyla
- Yüksek Seçim Kurulu internet sitesi aracılığıyla yapılabilmektedir.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri gereğince on sekiz yaşını dolduran kısıtlı ve kamu hizmetinden yasaklı olmayan her Türk vatandaşı seçme ve halk oylamasına katılma hakkına sahiptir.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri gereğince silah altında bulunan erler, onbaşılar ve kıta çavuşları (Belirtilen kişilere izinli olanlar da dahildir), askeri öğrenciler; ceza infaz kurumlarında hükümlü olarak bulunan kişiler oy kullanamazlar.
Oy verme günü, seçmen kaydı sorgulanarak öğrenilen oy verme yerine gidilerek, sırasına girilir ve kişiler sandık başkanı tarafından sıra ile birer birer alınırlar. Gebeler, hastalar, engelliler, yaşlılar sırada önceliklidir.
İlk olarak kimlik sandık görevlilerine verilerek kimlik tespiti yapılması sağlanır daha sonra sandık görevlisinin verdiği oy pusulası ve zarf alınır. Sandık görevlisinin nasıl oy
kullanılacağına dair verdiği bilgiler dinlenilir ve uygulanır.
Birleşik oy pusulasısandık görevlisinden alındıktan sonra kapalı oy verme yerinde oy kullanılır.
Oy kullanıldıktan sonra pusula düzgünce zarfa konularak sandığa atılır ve seçmen listesinde isminin karşısına imza atılarak oy kullanma işlemi tamamlanmış olur.
Oy kullanmak için kimlik ve nerede oy kullanılacağı öğrenilmek için seçmen kağıdı yanında bulundurulmalıdır.
Oy pusulasının geçerli olabilmesi için pusulada birden fazla kişiye mühür basılmamalı ve pusula üzerinde mühür dışında herhangi bir işaret, yazı olmamalıdır. Ayrıca oy pusulası
yırtılmamalıdır.
Oy kullanıldıktan sonra oy kullanıldığına dair seçmen listesine imza atılmalıdır.
Kapalı oy verme yerine herhangi görüntü kaydetmeye yarayan veya haberleşmeyi sağlayan cihazlar ile girilmemelidir.
Telefon ile kapalı oy kullanma yerine girilmesi yasaktır. Aynı şekilde telefon gibi tablet, kamera, herhangi görüntü kaydetmeye yarayan veya haberleşmeyi sağlayan cihazlar ile bu alana girilmemelidir.
Bu tür cihazlar, kapalı oy verme yerine girmeden önce kapatılarak sandık kurulu başkanına teslim edilmelidir.
Oy verme günü, içki satılması, verilmesi, içilmesi yasaklanmıştır. Bütün umumi eğlence yerleri oy verme süresince kapalı kalır. Eğlence yeri niteliğindeki lokantalarda yalnız yemek verilir.
Bu nedenle bu kapsama giren düğün ve nişan gibi eğlenceler yapılamaz.
Seçim günü kahvehaneler ve kıraathaneler kapalıdır. Aynı şekilde internet kafeler, eğlence yerleri de kapalıdır. Belirtili mekanlar 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri gereğince kapatılmıştır.
Okuma-yazma bilmeyenler sandık başkanından yardım alarak oy kullanabilirler. Oy pusulası üzerindeki bilgileri sandık başkanının kendine okuması, anlatması aracılığıyla oy kullanırlar ancak okuma-yazma bilmeseler dahi kapalı oy verme yerine tek başlarına girmeleri ve yalnız oy kullanmaları gerekmektedir.
Sandık başkanı oy pusulası üzerindeki bilgileri ilgili kişiye anlatırken hiçbir şekilde kişiyi
yönlendirmemeli, tavsiyede bulunmamalıdır.
Körler, felçliler veya bu gibi bedeni engellilikleri açıkça belli olanlar, bulunduğu seçim yeri
çevresi seçmeni olan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler. Yardımda bulunan kimse ilgili kişiyi seçim konusunda yönlendirmemeli, tavsiyede bulunmamalıdır.
Bu kapsamda bulunan birine yardımda bulunan bir seçmen başka birine aynı şekilde yardım edemez. Bir seçmen birden fazla malule refakat edemez.
Seyyar sandıklarda oy kullanmak için engeli veya hastalık nedeniyle yatağa bağımlı olduğu ibaresinin yer aldığı sağlık raporu ile Sandık Kurulu Talep Formunu doldurup muhtarlığa teslim
edilmesi gerekmektedir. Bir önceki seçimde seyyar sandıklarda oy kullanan kişilerin yalnızca “Seyyar Sandık Kurulu Talep Formunu” doldurup muhtarlığa teslim etmesi yeterlidir.
Yeni evlenenler evlenme cüzdanı ile de oy kullanabilmektedirler. Bu nedenle kimlik
değiştirilmeden de oy kullanılabilmektedir.
Geçici kimlik ile oy kullanılabilmektedir. Geçici kimlik, kimlik sağlanana kadar kimlik gerektiren her türlü işlem için kullanılabilmektedir.
Seçim işleri, seçim kurullarınca yürütülür. Valiler, kaymakamlar, belediye başkanları, muhtarlar
ve bütün kamu görevlileri her türlü seçime dair işlemlerde, seçim kurullarının istediği bilgileri ve belgeleri, gecikmeden, süresinde ve doğru olarak göndermekle görevlidir.
Oy verme süresi bitse dahi sürenin bittiği anda sırada olan seçmenler sayılarak belirlenir ve bu seçmenler oylarını kullanabilirler.
Seçimden önce adres değişikliği yapılmadığı takdirde seçmenler önceden kayıtlı oldukları seçim yerlerinde oylarını kullanabilirler.
Oy pusulasının geçersiz olduğu haller şu şekildedir:
- Oy pusulası tamamen yırtıldığında
- Birden fazla kişiye oy verildiğinde
- Verilen oy dışında herhangi başka bir yazı, karalama bulunduğunda
- Oy pusulasının renginden veya yapısından farklı bir pusulada oy kullanıldığında
- Seçim kurulu tarafından verilen mühürden farklı bir mühür ile oy kullanıldığında
- Mühür, oy pusulasında yer alan mühür basma alanının dışında bir yere basıldığında oy
geçersiz olarak kabul edilmektedir.
2024 Mahalli İdareler Genel Seçimleri 31 Mart 2024 tarihinde yapılacaktır.
Yurt dışında bulunan seçmenler şu şekillerde oy kullanabilmektedirler:
- Yurt Dışı Seçmenlerin Mektupla Oy Vermesi: Yüksek Seçim Kurulu, özel olarak imal
ettirdiği oy pusulası ile özel renkte bastırılmış oy zarflarını seçmenin yurt dışında kayıtlı
olduğu adresine gönderir.
Seçmen mühürlü küçük zarf içerisindeki oy pusulasındaki tercih ettiği bölümü (X)
işareti ile işaretler, sadece oy pusulası küçük zarfa konulur ve zarf kapatılır. Bu zarf,
üzerinde alıcısı "Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu Ankara/TÜRKİYE" adresi yazılı ikinci
zarfa konulur ve ağzı kapatılıp seçim günü saat 17:00’a kadar Yurt Dışı İlçe Seçim
Kurulunda bulunacak şekilde posta ile gönderilir.
- Yurt Dışı Seçmenlerin Sandıkta Oy Vermesi: Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı bulunan
seçmenler, oy verme gün takvimine göre oy kullanabilirler. Seçmenlerin hangi yurt dışı
temsilciliğinde oy kullanabileceği elektronik ortamda ilan edilir.
Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını taşıyan nüfus cüzdanı veya pasaport
aracılığıyla kimlik tespiti yapılır ve sandık kurulu mührüyle mühürlenmiş olan oy
pusulası ve oy zarfı alınarak oy kullanılmak üzere kapalı oy verme yerine girilir, oy
kullanıldıktan sonra imza atılır ve oy kullanma işlemi tamamlanmış olur.
- Yurt Dışı Seçmenlerin Elektronik Ortamda Oy Vermesi: Yurt dışı seçmenler, seçimin
yapılacağı tarihin otuz gün öncesinden başlamak üzere belirlenen süre içerisinde seçim
günü Türkiye saati ile 17:00’a kadar elektronik ortamda oy kullanabilirler.
- Yurt Dışı Seçmenlerin Gümrük Kapılarında Oy Vermesi: Yurt dışı seçmen kütüğüne
kayıtlı bulunan seçmenler seçimin yapılacağı günün kırk beş gün öncesinden başlamak
üzere seçim günü saat 17:00’a kadar gümrük kapılarında kurulacak seçim sandıklarında
oy kullanılabilir. Oy kullanma işlemi kimlik tespiti yapıldıktan sonra kapalı alana
girilerek yapılır.
Yurt dışında bulunan seçmenler yukarıdaki usulleri kullanarak oy kullanabilmektedir. Yurt
dışındaki oyların geçerliliği için de yukarıda belirtilen şartların oluşması gerekmektedir.
Yurt dışında bulunan seçmenler milletvekili genel seçimi, Cumhurbaşkanı seçimi ve
halkoylamasında oy kullanabilmektedirler.